Najczęściej i najpowszechniej występują oparzenia termiczne, w których czynnikiem wywołującym jest gorąca woda, para wodna, lub ogień. Pozostałe to oparzenia chemiczne wywołane przez kwasy, zasady lub fenole oraz oparzenia elektryczne.
Ze względu na głębokość i stopień uszkodzenia tkanek, oparzenia dzielimy na 4 stopnie. Pierwszy stopień dotyczy oparzeń powierzchownych. Charakteryzują się one suchą, zaróżowioną skórą bez pęcherzy, nieznacznie obrzękniętą. Towarzyszy temu umiarkowany ból. Gdy oparzenie obejmuje niepełną grubość skóry mamy wówczas do czynienia z drugim stopniem. Na różowo- białej skórze pojawiają się pęcherze oraz obecny jest silny ból.
W trzecim stopniu oparzenia zmianami objęta jest pełna grubość skóry, którą pokrywa twardy strup. Może być ona biała lub zwęglona. Miejsca oparzone są słabo bolesne lub niebolesne. Czwarty stopień oparzenia dotyczy najgłębszych warstw skóry i dodatkowo widoczne są kości, mięśnie i ścięgna.
Ważne jest właściwe postępowanie bezpośrednio po oparzeniu. Na zakres oparzenia, stopień oraz późniejsze rokowanie ma duży wpływ postępowanie przedszpitalne.
W pierwszej kolejności należy powstrzymać działanie czynnika uszkadzającego, np. ugaszenie palącego się ubrania, usunięcie osoby poszkodowanej ze strefy bezpośredniego zagrożenia. Kolejnym etapem jest schładzanie oparzonego miejsca bieżącą wodą (o temperaturze około 15°C) przez około 20-30 minut, co wpływa na ograniczenie rozległości i głębokości oparzenia oraz zmniejsza ból w miejscach oparzonych. Należy pamiętać, że chłodzenie rozległych oparzeń powinno stosować się stosunkowo krótko, gdyż można paradoksalnie doprowadzić do znacznej utraty ciepła całego ciała.
Oparzeniom skóry, szczególnie termicznym, często towarzyszy oparzenie górnych lub dolnych dróg oddechowych. Dochodzi do niego poprzez inhalację gorącego powietrza lub toksycznych związków chemicznych. Tego typu urazy dotyczą zwłaszcza ofiar pożarów, które z różnych przyczyn zostały uwięzione w zamkniętych pomieszczeniach. Szczególnie niebezpieczne jest oparzenie dolnych dróg oddechowych i płuc, gdyż może ono w ciągu kilku godzin może doprowadzić do ostrej niewydolności oddechowej. Dlatego niezwykle ważne jest wczesne rozważenie intubacji, która może zapobiec całkowitej niedrożności dróg oddechowych powstającej w wyniku narastającego obrzęku śluzówki i nadmiernego wydzielenia oskrzelowego.
Przed rozpoczęciem leczenia ogólnego należy ocenić rozległość oparzenia. W tym celu stosuje się “regułę dziewiątek”- dzieli się skórę na obszary odpowiadające 9% powierzchni ciała i w ten sposób oblicza rozległość np. twarz- 9%, przednia powierzchnia tułowia 2x9% itd- por.
http://health.yahoo.com/topic/other/resources/article/healthwise/popup/hw262650 Przemieszczenie wody do rany oraz 20-krotny wzrost parowania w porównaniu z fizjologiczną utratą wody tą drogą przez nieuszkodzoną skórę, mogą szybko doprowadzić do wstrząsu hipowolemicznego, szczególnie w rozległych oparzeniach, obejmujących duże powierzchnie skóry, stąd pierwszym elementem leczenia szpitalnego jest płynoterapia- leczenie dożylnymi przetoczeniami płynów. W pomocy przedszpitalnej, jeśli pacjent będzie długo transportowany i JEST PRZYTOMNY trzeba zabezpieczyć odpowiednią ilość płynów doustnych, tak żeby utrzymać oddawanie moczu.
Innym ważnym elementem leczenia szpitalnego jest opanowanie bólu. Stosowane są w tym celu wszystkie dostępne środki przeciwbólowe. Warto pamiętać o zastosowaniu dodatkowej dawki leku przeciwbólowego przy zmianie pozycji chorego lub opatrunku. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z rozległymi oparzeniami, dla których każdy ruch nasila dolegliwości bólowe.
Rana oparzeniowa jest miejscem szczególnie narażonym na wnikanie drobnoustrojów chorobotwórczych, dlatego prawidłowe jej zaopatrzenie pozwala na ochronę przed zakażeniem, zapewnia odpowiednie warunki do odnowy ubytku skóry, a także pozwala na przygotowanie oparzonej powierzchni na przyjęcie przeszczepu skóry. Opatrywanie rany oparzeniowej należy wykonywać z zachowaniem reguł aseptyki i antyseptyki. Po umyciu skóry dookoła oparzenia 70% spirytusem, powidonem, lub innym środkiem odkażającym. Powierzchnię oparzoną przemywamy np. wodą utlenioną. Kolejnym krokiem jest nakłucie pęcherzy wypełnionych płynem surowiczym. Stosujemy do tego jałową igłę pamiętając aby nie usuwać później pokrywy pęcherza, gdyż stanowi ona dobrą ochronę głębszych warstw.
W oparzeniach twarzy, szyi, karku i krocza najczęściej nie stosuje się najczęściej opatrunku. Ułatwia to pielęgnację, a w przypadku twarzy i szyi zmniejsza uczucie ucisku i zmniejsza u pacjenta ból.
Inną metodą zaopatrywania oparzeń jest metoda zamknięta. Pod opatrunek z gazy stosuje się sól srebrową sulfadiazyny lub jej wodny roztwór, ewentualnie maść zawierającą jod. Opatrunek zmienia się co 12h w przypadku sulfadiazyny lub co 24h gdy użyte będą jodofory. Oparzenia powierzchowne (I-II st.) zaopatrzone w ten sposób goją się samoistnie.
W oparzeniach głębokich leczenie polega na wycięciu martwicy, co zwykle robi się 48-72h po oparzeniu, oraz pokryciu ubytku skóry przeszczepem. Tego rodzaju procedury przeprowadzane są jedynie w odpowiednio wyposażonych ośrodkach szpitalnych, z doświadczonym personelem, jednak często stanowią jedyną możliwość skutecznego wyleczenia oparzenia.
Każdorazowo należy zastosować anatoksynę przeciwtężcową. W leczeniu oparzeń należy również rozpatrzeć zastosowanie antybiotyku. Jego podanie uzależnione jest od rozległości oparzenia, jego stopnia, zabrudzenia rany i stanu ogólnego pacjenta, zawsze według wskazań lekarza.
Rokowanie w oparzeniach zależne jest od wielu czynników, w tym etiologii, stopnia, procentu uszkodzonej powierzchni ciała, wieku poszkodowanego, jego stanu wyjściowego oraz ewentualnego nadkażenia bakteryjnego ran. Najczęstszą przyczyną zgonów w przebiegu oparzeń jest nieopanowany wstrząs hipowolemiczny (zbyt mała objętość płynów na skutek parowania przez uszkodzoną skórę), zaś na drugim miejscu są powikłania zakażeń bakteryjnych.
lek. med. Magdalena Waśniowska
dostosowane do wymogów Tactical.pl przez RNL
Do dołu
03-06-2009, 15:35:31